Skills 2 – Scales

Kleine test

Voordat we wat dieper ingaan op wat toonladders nu eigenlijk precies zijn en wat hun functie is, gaan we eerst een kleine test doen. Pak je gitaar. Sla de G snaar aan. Het maakt niet uit of je dat doet met je vingers, duim of met een plectrum: Ken je de verjaardagshit Happy Birthday To You? Zing of neurie die even om het liedje nog even goed voor de geest te halen. (Beter gezegd… voor je oren…)
Nu komt de test. Je hebt 10 punten om te gebruiken. Speel Happy Birthday (HBD) op de losse G snaar. Het liefst helemaal foutloos. Elk verkeerd vakje, aarzeling of kners of een andere fout is twee punten aftrek. Hoeveel punten hou je over? Of kom je jammer genoeg in de min terecht?
Troost je met de gedachte dat de meeste gitaristen, en ja… ook de gevorderden van ons hier best wel moeite mee hebben. Zingen is nou eenmaal veel, veel gemakkelijker dan gitaar spelen… Oei! Laat de zangers en zangeressen van deze wereld het maar niet horen.
Je zul wel gemerkt hebben hoe moeilijk het was om het liedje in één keer helemaal foutloos te spelen. Het zou natuurlijk heel erg handig zijn als je van te voren zou weten welke vakjes wel en welke vakjes absoluut niet bij het liedje passen.
Nu komen de toonladders/scales om de hoek kijken.

De vakjes op de losse G snaar die het beste passen in HBD zijn: 0,2,4,5,7,9,10 en 12.
Wat hier eigenlijk nu staat opgeschreven is een toonladder van C. Anders gezegd een verzameling van tonen waarmee je probleemloos HBD kunt spelen. Welke losse snaar je ook kiest HBD klinkt qua verdeling van de vakjes op alle snaren hetzelfde. Mind You! Op de hoge E snaar klinkt het meer als een sopraan. Op de lage E snaar meer als een bas. Check het maar op je gitaar.

Toonladders

Toonladders zijn dus eigenlijk een soort hulpmiddel om zo weinig mogelijk fouten te maken als je een solo of een melodie speelt. Bij een toonladder hoort ook altijd een akkoord of omgekeerd bij iedere akkoord past ook een toonladder. Denk maar aan het C akkoord. De basistonen van het C akkoord zijn C E en G. Zou je alle vakjes tussen deze drie tonen opvullen dan krijg je een chromatische C toonladder. Gebruik je niet alle opvultonen dan ontstaat er iedere keer een nieuwe C toonladder. De variaties en mogelijkheden zijn echt eindeloos.

Bij deze SKILLS pagina vertellen we jou meer over welke verschillende toonladders er zijn, hoe je ze kunt gebruiken en waar ze wel of niet het beste bij passen.

Sequens

Wat hier wel belangrijk is om te vermelden dat een toonladder op zich een dood ding is. Jij als de improvisator hebt de schone taak om, welke toonladder dan ook, tot leven te brengen. Daarvoor is één heel belangrijk hulpmiddel onontbeerlijk.
Dit noemen we wel een sequens.
Een sequens is een zelfde stukje melodie dat steeds op een andere toon begint. NB je kunt ook op steeds dezelfde toon beginnen waarbij je juist het vervolg verandert. Daarin schuilt het geheim van een mooie solo. Jouw beheersing van het melodische (sequens) materiaal.
Meer over sequensen -->

Afsluitend

Als je HBD helemaal perfect kunt spelen op de losse G kijk dan ook eens of je dit kunt op diezelfde G snaar maar begin het liedje dan op het tweede vakje van de G snaar. Oefen dan net zo lang totdat je HBD vanaf iedere willekeurig vakje op de G snaar kunt spelen.
NB Twee dobbelstenen kunnen je hierbij heel erg helpen. Eén dobbelsteen gaat tot het zesde vakje. Twee dobbelstenen gaan tot het 12^e vakje. Probeer daarna HBD op twee snaren te spelen. Etc. Etc. Etc.

Het komt je neus uit

NB We kunnen ons levendig voorstellen dat op een bepaald moment HBD jou de neus en de oren weer uit komt. Wees gerust. Ook dat overkomt ons allemaal. Er is een simpele oplossing: Ieder kerst, kinder of volksliedje kun je gebruiken om te oefenen. En! Zoals je weet: Only practise makes perfect!

Hieronder vind je een selectie van toonladders, melodische ideeën en melodieën die jou kunnen inspireren en je op weg helpen om een betere gitarist en solist te worden.